LISTSERV mailing list manager LISTSERV 15.5

Help for GAEILGE-A Archives


GAEILGE-A Archives

GAEILGE-A Archives


View:

Next Message | Previous Message
Next in Topic | Previous in Topic
Next by Same Author | Previous by Same Author
Chronologically | Most Recent First
Proportional Font | Monospaced Font

Options:

Join or Leave GAEILGE-A
Reply | Post New Message
Search Archives


Subject:Re: Comharthaí i nGaeilge - cuid a dó
From: Vincent Morley <[log in to unmask]>
Reply-To:Comhra i nGaeilge na hEireann <[log in to unmask]>
Date:Mon, 1 May 2000 13:14:08 +0100
Content-Type:text/plain
Parts/Attachments:
Parts/Attachments

text/plain (91 lines)


Scríobh Dennis:

>Céard faoin litriú 'Búda', 'Búdachas', etc. ón teideal 'Buddha'
>(= dúisithe)?

Tá na prionsabail a bhaineann leis an gceist seo soiléir go
leor cé nach mbíonn sé chomh héasca sin iad a chur i
bhfeidhm i gcónaí. Trí aicme teangacha atá ann:
1.  Teangacha a úsáideann aibítir na Laidine.
2.  Teangacha nach n-úsáideann aibítir na Laidine go
      hiondúil ach a bhfuil córas traslitrithe oifigiúil ceaptha
      dóibh ag lucht a labhartha.
3.  Teangacha nach n-úsáideann aibítir na Laidine agus
      nach bhfuil córas traslitrithe oifigiúil ceaptha dóibh ag
      lucht a labhartha.

Maidir leis na teangacha in aicme a haon, níor chóir litriú na
n-ainmneacha pearsanta a athrú nuair a úsáidtear sa Ghaeilge
iad - cé nach mbíonn sé indéanta na haicinn go léir a úsáid i
gcónaí (i gcás na Vietnamaise mar shampla). Maidir leis na
teangacha in aicme a dó (an Rúisis agus an tSínis mar
shampla), ba chóir an córas traslitrithe atá ag lucht labhartha
na teanga atá i gceist a úsáid. Maidir leis na teangacha in
aicme a trí, ba chóir iarracht a dhéanamh an fuimniú bunaidh
a chur in iúl chomh cruinn agus is féidir de réir chóras litrithe
na Gaeilge.

Braithim gur leis an tríú aicme thuas a bhaineann an tSanscrait
ós rud é gur teanga mharbh í. An cheist atá ann mar sin ná seo:
an é 'Búda' an traslitriú is fearr le fuaimeanna an bhunleagain a
chur in iúl de réir chóras litrithe na Gaeilge? Agus fágfaidh mé
freagairt na ceiste sin faoi na Sanscraiteoirí inár measc ...

Scríobh Ciarán:

>"Gasolio" a ghlaotar ar díosal/Diesel san Iodáilis... "Gazzole" sa
>bhFraincis, measaim...

Níl 'gazzole' ná aon rud cosúil leis luaite i mo chóipse d'fhoclóir
Larousse. Tá 'diesel' ann áfach: "combustible pour les moteurs
Diesel lourds". Ar ndóigh, níl aon rud cearr le téarma ar leith atá
éagsúil ar fad leis an téarma 'idirnáisiúnta' a úsáid, mar a dhéantar
san Iodáilis. Dá dtabharfaí, abair, 'artola trom' ar an diesel sa
Ghaeilge ní bhfaighinn aon locht ar sin. Ach nuair a ghlactar leis
an téarma idirnáisiúnta agus nuair a dhéantar iarracht foinse an
téarma a cheilt trí litriú 'Gaelach' a cheapadh dó, braithim nach
bhfuil ansin ach mímhacántacht intleachtúil a dhéanann ceap
magaidh den Ghaeilge.

>Má mian linn a bheith dílis do Rudolf
>bocht, agus dá theanga, caithfimid an sloinne aige, agus an t-ainmfhocal a
>d'eascair uaidh, a thosú le ceanlitir

Agus é a scríobh sa bhFraktur freisin gan amhras - ós rud é
go bhfuair Rudolf bás chomh fada siar le 1913. Ach ní dóigh
liom é: leanann an Ghaeilge nós an Bhéarla maidir le húsáid
na gceannlitreacha agus is nós simplí ciallmhar é. Féach
'hoover', 'biro', etc. Dála an scéil, tugaim faoi deara go bhfuil
an leagan uafásach 'badhró' luaite sa 'Collins Pocket Irish
Dictionary' - an foclóir céanna a d'aistrigh 'Coke' (.i. Coca-Cola)
mar 'Cóc'! Ach tá rudaí áiféiseacha mar sin dosheachanta má
théann tú síos bóthar an traslitrithe.

Scríobh Indrek:

>De réir na rialacha, dhá scríobhfá 'diesel' ba chóir
>dhúinn a rá 'deeshel'.

Agus ba chóir do na Béarlóirí 'dysel' a rá seachas 'deesel'.
Ach is maith an rud é go n-athnódh daoine go bhfuil córas
litrithe dá cuid féin ag gach teanga agus go mbeadh siad in
ann ainmneacha iasachta a fhuaimniú i gceart, fiú mura
mbíonn an teanga iasachta ar a dtoil acu.

>Cuir i gcás, tá cuid mhaith focla ann san Eastóinis a tháinig as ainmneacha
>iasachta blianta ó shin agus ar cuireadh litriú Eastónach orthu, 'diesel'
>na measc.

Is dócha gur sólás beag éigin é nach í Éire an t-aon tír ina
bhfuil an mhímhacántacht intleachtúil i réim ...

>P.S. Tá brón orm nach chuir mé féin teachtaireacht ag an liosta le tamall,
>ach bím as baile an chuid is mó den am, ag déanamh staidéar i gcathair
eile.
>Tá súil agam go laghdfaidh an confession seo an choir. :)

Tugaim absalóid iomlán duit Indrek, agus admhaím féin go
mbeidh mé as baile agus i mo thost ón 6ú go dtí an 12ú lá
den mhí seo.

Vincent Morley

Back to: Top of Message | Previous Page | Main GAEILGE-A Page

Permalink



LISTSERV.HEANET.IE

CataList Email List Search Powered by the LISTSERV Email List Manager